ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމަށް ކުރިމަތިލެވޭ އެންމެ މަތީ އުމުރަކީ 65 އަހަރު ކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް ގާނޫނު އަސާސީއަށް އިސްލާހެއް ގެންނަން އުޅޭކަމުގެ އަޑުތަކާއެކު، ދޭތެރެއަކުން ބޮޑު ބަހުސެއް އުފެދެއެވެ. މިކަމަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިއީ ޒުވާނުންނަށް ވެރިކަމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމަށް ކުރާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރި ނަމަވެސް، މީގެ އަސްލު ނުރައްކާ ގުޅިފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ސިޔާދަތީ ބާރާއެކު އަމިއްލައަށް ގޮތް ނިންމުމުގެ ހައްގާއެވެ. ވަކި އުމުރަކަށް ބަލައި، ވަކި ކެންޑިޑޭޓަކަށް ވޯޓުދިނުމުގެ ހައްގު، ގާނޫނު އަސާސީން ބާރު ލިބިގެން ރައްޔިތުންގެ އަތުން ނިގުޅައިގަތުމުގެ ހައްގު ރައްޔިތުންގެ މަޖުލީހަށް ދިނުމަކީ އިންސާފެއް ނޫނެވެ.
އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުން ނިންމާނީ ރައްޔިތުން
ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމެއްގެ އެންމެ އަސާސީ ގަވާއިދަކީ، ގައުމުގެ ވެރިކަމަށް އެންމެ އެކަށީގެންވަނީ ކާކުކަން ނިންމުމުގެ އެންމެ މަތީ ބާރު ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދިނުމެވެ. އިންތިޚާބުތައް ބޭއްވުމުގެ ހަގީގީ ބޭނުމަކީވެސް، ކެންޑިޑޭޓުންގެ މާޒީއާއި، ހިއްވަރާއި، ތަޞައްވުރާއި، އަދި ސިކުނޑީގެ ގާބިލުކަމަށް ބަލައި، ވެރިކަން ހައްގީ ކާކަށްކަން ރައްޔިތުން އަމިއްލައަށް ކަނޑައެޅުމެވެ. ވަކި އުމުރެއްގެ ސީލިންގެއް އުފެއްދުމަކީ، ރައްޔިތުންގެ އަތުން އެ ބާރު ނިގުޅައިގަނެ، ސިޔާސީ ރޭވުންތެރިންނާއި ގާނޫނުތައް ފަރުމާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ އަތްމައްޗަށް އެ ބާރު ދޫކޮށްލުމެވެ.
ވެރިކަމަށް ކުރިމަތި ލެވޭނެ އެންމެ މަތީ އުމުރެއް ކަނޑައަޅަން ތާއީދުކުރާ މީހުން ބުނަނީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަގާމަކީ އިންތިހާއަށް ބުރަ، ބޮޑު ހިއްވަރަކާއި ވަރުގަދަ ކެތްތެރިކަމެއް ބޭނުންވާ މަގާމެއް ކަމަށެވެ. މިއީ ގަބޫލުކުރެވޭ މުހިންމު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. ނަމަވެސް، އުމުރަކީ އިންސާނެއްގެ ގާބިލުކަން ވަޒަންކުރަން އެއްވެސް އިރެއްގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ތިލަފަތެއް ނޫނެވެ. ތާރީޚުން ފެންނަން އޮތް ހަގީގަތަކީ، ލީޑަރެއްގެ ނަތީޖާ ނެރުމުގެ ގާބިލުކަމާއި، ސިކުނޑީގެ ތޫނުފިލިކަމާއި، އަދި ޖިސްމާނީ ވަރުގަދަކަމަކީ އުމުރުން 70 އަހަރުން މައްޗަށް ދިޔަޔަސް އެކި މީހުންގެ ތަފާތުވާ ކަންކަން ކަމެވެ. ބައެއް ލީޑަރުން އުމުރުން ދުވަސްވާއިރުވެސް އިންތިހާއަށް ތޫނުފިލިވެފައި ހަރަކާތްތެރިވާއިރު، އަނެއްބަޔަކު އުމުރުގެ ކުރީކޮޅުވެސް ވިސްނުމުގެ ގޮތުން ނުކުޅެދޭ ގޮތްވެއެވެ.
ލީޑަރޝިޕް ވަޒަންކުރުމުގެ އެންމެ ފަހުގެ އިމްތިހާނަކީ ގާނޫނު އަސާސީގައި ޖަހާ އުމުރުގެ ރީތި ނަމްބަރަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. އެކަން ނިންމަން ޖެހޭނީ ވޯޓު ފޮށިންނެވެ. ކެންޑިޑޭޓަކީ މާ ބަލިކަށި، ޒަމާނަށް ނުފެތޭ، ނުވަތަ ދައުލަތް ހިންގުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލޭވަރުގެ ޖިސްމާނީ ގާބިލުކަމެއް ނެތް މީހެއްނަމަ، އެމީހަކު އިންތިޚާބުން ބޭރުކޮށްލުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު ރައްޔިތުންގެ އަތްމަތީގައި އޮންނާނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ބަދަލުގައި އެ ނިންމުން ނިންމާދޭކަށް މަޖިލިސް މެންބަރުންނެއް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ.
ޔާމީން ބޭރުކޮށްލަން ކުރާ ކަމެއް؟
މި ބަހުސް ގޮސް ގުޅެނީ ރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ ސިޔާސީ މަޝްރަހުގައި ވެރިކަމަށް ކުރިމަތި ލައްވަން ނިންމަވައިގެން ތިއްބެވި ބައެއް އިސް ރަށްވެހީންނާއެވެ. ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުއްﷲ ޔާމީންގެ އުމުރުފުޅުން މިހާރު ވަނީ 65 އަހަރުން މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ. އެހެންކަމުން، އުމުރުގެ މަތީ އިމެއް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، ކުރިއަށް އޮތް ރިޔާސީ އިންތިޚާބުތަކުގައި ވާދަކުރުމުގެ ފުރުސަތު ޔާމީނަށް ދާއިމީކޮށް ބަންދުވެގެންދާނެއެވެ. ސިޔާސީގޮތުން ވަކި ފަރާތަކަށް ތާއީދުކުރިޔަސް ނުކުރިޔަސް، އަދި ރައީސް ޔާމީންގެ ވެރިކަމާމެދު ދެކޭގޮތް ތަފާތުވިޔަސް، އަސާސީ އުސޫލަކީ ރައީސް ކަމުގެ މަތީ އުމުރެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ހައްޤަކަސް އަރައިގަތުން ކަމެވެ. ގާނޫނު އަސާސީއަށް ގެންނަ އިސްލާހުތަކަކީ ސިޔާސީގޮތުން ވަކި ވާދަވެރިއަކު މައިދާނުން ބޭރުކޮށްލަން ފަރުމާކުރާ އެއްޗަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ.
މިއީ ހެޔޮނިޔަތުގައި ހިންގުމުގެ ނިޒާމަށް ގެންނަ އިސްލާހެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކިކަމުގައި ވިޔަސް، 2028 ގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބު ކުޑަތަންވެފައިވަނިކޮށް މިފަދަ ކަމެއް ތިލަވުމަކީ އާންމުންގެ ހިތްތަކުގައި ސުވާލު އުފެދޭނެ ކަމެކެވެ. ސިޔާސީ ވަކި އޮއިވަރެއްގައި މިފަދަ ހުރަސްތައް ކުރިމަތިކުރަނީ ކީއްވެގެންކަމާއި، މީގެ ފައިދާ ލިބެނީ ކޮން ބަޔަކަށްތޯ ރައްޔިތުން ހައްގުގޮތުގައި ސުވާލު ކުރާނެއެވެ. ވޯޓު ފޮއްޓަށް އެއްވެސް ވޯޓެއް އެޅުމުގެ ކުރިން، ކެންޑިޑޭޓުންގެ ލިސްޓު އަމިއްލައަށް ބައްޓަންކުރުމަށް ވަކި ބަޔަކު ލިސްޓުން ބޭރުކުރާކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވޭ ހިސާބުން ގާނޫނު އަސާސީގެ ބާރު ދަށްވެގެން ދެއެވެ. މިއަދު މިއީ ޔާމީން ނުވަތަ ރައީސް ސޯލިހު ނުވަތަ ޤާސިމް އިބްރާހިމް ކަމުގައި ވިޔަސް، މާދަމާ މިއީ އެހެން ސިޔާސީ ޝަޚްސިއްޔަތަކަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ގާނޫނު އަސާސީއާ ކުޅެގެން ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަން ކުޑަކުރުމުގެ އުސޫލެއް ގާއިމުވެއްޖެނަމަ، މުސްތަގުބަލުގައި ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމަށް މިފަދަ އެކި ގޮތްގޮތުން ހުރަސް އެޅުމުގެ ނުބައި ދޮރެއް ހުޅުވިގެން ދާނެއެވެ.
ޤާސިމަށް ވެސް ޔާމިނަށް ވެސް އަދި އެފަދަ އެހެން ބޭފުޅުންނަށް ވެސް ކުރިމަތި ލެވެން ޖެހޭނެ
އެންމެ މަތީ އުމުރުގެ މަތީ އިމެއް ކަނޑައެޅުމަކީ، ދޮށީ އުމުރުގެ ބޭފުޅުންގެ ޙިކުމަތްތެރިކަމަށް ގަދަރުކުރުމުގެ ގައުމީ ސިޔާސަތާވެސް މުޅިން ތައާރަޟުވާ ކަމެކެވެ. ވިޔަފާރިއާއި، އާންމު ޚިދުމަތްތަކާއި، ތައުލީމީ ދާއިރާއާއި، އަދި އިޖުތިމާއީ ލީޑަރޝިޕްގައި، ދޮށީ އުމުރުގެ ބޭފުޅުންގެ ތަޖުރިބާއާއި ތޫނުފިލިކަމުގެ މައްޗަށް ރާއްޖެއިން ބަރޯސާވާ މިންވަރު ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ގާސިމް އިބްރާހީމް ނުވަތަ ޗަމްޕާ އަފީފް ފަދަ އުމުރުން ދުވަސްވީ ބޭފުޅުންނަށް ބޮޑެތި ސިނާއަތްތައް ހިންގަވައި ބޮޑެތި ކުންފުނި ތަކާއި މުއައްސަސާތައް ބެލެހެއްޓެވޭނެކަން ގަބޫލުކުރަމުން، އެބޭފުޅުން އެދިވަޑައިގެންފިނަމަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލާން ނުކުޅެދޭ ކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ އިންތިހާއަށް ފުށުއަރާ ދެމެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަގާމަކީ ރައްޔިތުންގެ މިލްކެއް
ރިޔާސީ އުމުރުގެ ސީލިންގަކާ ދެކޮޅަށް ދެއްކޭނެ އެންމެ ވަރުގަދަ އަދި އެންމެ އާދައިގެ ހުއްޖަތަކީ މިއެވެ: ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަގާމަކީ ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ނުވަތަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މިލްކެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި ރައްޔިތުންގެ މިލްކެކެވެ. އުމުރުން 65 އަހަރުން މަތީގެ ކެންޑިޑޭޓަކަށް ގައުމު ހިންގުމުގެ ހިއްވަރާއި ތަޞައްވުރު އޮތްކަން ރައްޔިތުންނަށް ސާބިތުކޮށްނުދެވިއްޖެނަމަ، އެމީހަކު އިންތިޚާބުން ބަލިވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެ ކެންޑިޑޭޓަކު ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރާއި، ލޯބި، އަދި އާންމު އަޣުލަބިއްޔަތު ވޯޓުން ހޯދައިފިނަމަ، އެމީހަކު ވެރިކަމަށް އިންތިޚާބުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ހައްގު ރައްޔިތުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ރައީސް ކަމަސް ކުރިމަތިލުމުގެ އުމުރުގެ އިމެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމު ހިމާޔަތްކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ރައްޔިތުންގެ އިޚްތިޔާރު ހަނިކުރުމެވެ. އެއީ މުޅި ޤައުމުގެ ގުޅިފައިވާ ނިންމުމެއްގެ ބަދަލުގައި މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ ސިޔާސީ މަސްލަހަތު އިސްކުރުމެވެ. ދިވެހި ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުންގެ އަދަދު މަދުކުރާކަށެއް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ހައްގު މިންވަރަކީ މިނިވަން، ހުޅުވާލެވިފައިވާ، އަދި އެއްވެސް ހުރަހެއްނެތް އިންތިޚާބެއްގައި ގިނަ ކެންޑިޑޭޓުންތަކެއްގެ ތެރެއިން ބޭނުންވާ މީހަކު އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ފުރުސަތެވެ. ކެންޑިޑޭޓަކީ މަގާމަށް އެކަށީގެންވާ މީހެއްތޯ ނިންމަންވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީ ރޫމެއްގެ ދޮރުފޮތިތަކުގެ ނިވަލުގައެއް ނޫނެވެ. އެކަން ނިންމަންޖެހޭނީ ވޯޓު ފޮއްޓާއި ހަމައިންނެވެ.
