ކުރީގެ ރައީސުންނާއި މެމްބަރުންގެ އިނާޔަތްތައް: ލަންކާގެ އިބުރަތުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފިލާވަޅެއް

ފެށުން: ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތަކާއި އިނާޔަތްތަކުގެ އިންސާފު

ދައުލަތުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ވެރިންނަށާއި އިސް މަޤާމުތައް ފުރައްވާ ބޭފުޅުންނަށް ޢިނާޔަތްތަކާއި އިމްތިޔާޒުތައް ދިނުމަކީ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި ކަންކަން ހިނގާ އުޞޫލެވެ. ނަމަވެސް، ދިވެހި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ޙާލަތާއި، އާންމު ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާ ނުބައްދަލު، އާދަޔާޚިލާފު ބޮޑެތި ޚަރަދުތަކެއް ކުރީގެ ވެރިންގެ މައްޗަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ކުރަމުންދިއުމަކީ އިންސާފުވެރި ގޮތެއް ނޫނެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، މިޤައުމު އިޤްތިޞާދީ ނާޒުކު ދަނޑިވަޅެއްގައި އޮއްވައި، ކުރީގެ ވެރިންނާއި އިސް މަޤާމުތައް ފުރައްވާފައިވާ ފަރާތްތަކަށް ބޮޑެތި އެލަވަންސްތަކާއި، މާލީ އިމްތިޔާޒުތައް އުމުރު ދުވަހަށް ދެމުންދިއުމަކީ ރައްޔިތުންގެ މާލިއްޔާއިން ކުރެވޭ ބޮޑު އިސްރާފެކެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ އަވައްޓެރި ސްރީލަންކާއިން ދައްކަމުން އެދަނީ މިފަދަ ބޭކާރު ޚަރަދުތައް ކުޑަކޮށް، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާ ހަމައަކަށް އަޅުވައި، ދެފުށް ފެންނަ ވެރިކަމެއް ކުރުމުގެ ފުރިހަމަ މިސާލެކެވެ.

 ލަންކާގެ އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅުތައް: ރައީސް އަނޫރާގެ ސަރުކާރުގެ ނަމޫނާ

މަހިންދަ ރާޖަޕަކްސާ، މައިތްރިޕާލާ ސިރިސޭނާ، ޗަންދްރިކާ ބަންޑާރަނައިކާ ކުމާރަތުންގާ، ގޮތަބާޔާ ރާޖަޕަކްސާ، އަދި ރަނިލް ވިކްރަމަސިންހާ—މި ފަސް ބޭފުޅުންނަކީ ސްރީލަންކާގެ ސިޔާސީ ތާރީޚުގައި އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ، ކުރީގެ ރައީސުންނެވެ. ނަމަވެސް ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތައް ކުޑަކޮށް، ބޭއިންސާފު އިސްރާފުތައް ނައްތާލުމުގެ ގޮތުން ލަންކާގެ ރައީސް އަނޫރާ ކުމާރަ ޑިސަނެއިކާ ފެއްޓެވި އިޞްލާޙީ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން، ކުރީގެ މި ފަސް ރައީސުންނަށް ދައުލަތުން ދީފައި ހުރި ރަސްމީ ގެކޮޅުތަކާއި، ވަޒަން ނާރާ ރަސްމީ ކާރުކޮޅުތަކާއި، އޮފީސް ހިންގަން ދެމުން އައި އިނާޔަތްތައް ވަނީ އަތުލައިފައެވެ.

ސެޕްޓެމްބަރު 2024 ގައި ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމަށްފަހު، އަނޫރާގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ކުރީގެ ވެރިންނަށް ކުރަމުންދިޔަ އެތައް ބިލިއަން ރުޕީސްއެއްގެ ޚަރަދު ކަނޑާލުމަށް ޤާނޫނީ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސާފައެވެ. އެޤައުމުގެ ޕާލިމެންޓުން ފާސްކޮށް ތަސްދީޤުކުރި ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ކުރީގެ ރައީސުންނަށް މިބަދަލާއެކު މިހާރު ލިބެނީ އެމީހުންގެ އަސާސީ ޕެންޝަނާއި އަސާސީ ސެކިއުރިޓީ އެކަޏެވެ. އޭގެ އިތުރުން ދެވޭ އެއްވެސް އާދަޔާޚިލާފު އިމްތިޔާޒެއް ނުއޮންނާނެއެވެ.

މިއީ ކޮރަޕްޝަނާއި އިސްރާފާ ދެކޮޅަށް ލަންކާއިން އެޅި ވަރަށް ހިތްވަރުގަދަ ފިޔަވަޅެކެވެ. ކުރީގެ ރައީސުންގެ އިތުރުން، ކުރީގެ ޕާލިމެންޓު މެމްބަރުންނާއި، ފަނޑިޔާރުންނާއި، އަދި ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ އިސް އޮފީސަރުންނަށް ދެމުންއައި ނުހައްޤު އިނާޔަތްތައް ކުޑަކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް އެޤައުމުން ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ވަކި މޫނަކަށް، ވަކި އާއިލާއަކަށް ނުވަތަ ސިޔާސީ ނުފޫޒަކަށް ބެލުމެއްނެތި، ޤައުމީ މަޞްލަޙަތު އިސްކުރުމުގެ މި ނަމޫނާއަކީ ދިވެހިރާއްޖެއިންވެސް ކަންކަން ދަސްކުރަންޖެހޭ މުހިންމު ފިލާވަޅެކެވެ. ނަމަވެސް ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ރައީސަކަށް މިކަހަލަ ހެޔޮ ބަދަލު ގެނައުމުގެ ހިއްވަރެއް މިހާތަނަކަށް ނުދެއްކެއެވެ.

 ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޙަޤީޤަތް: ކުރީގެ ރައީސުންނަށް ކުރެވޭ ބޮޑު ހޭދަ

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޙާލަތަށް ބަލާއިރު، ކުރީގެ ރައީސުންނަށް ދައުލަތުން ދެމުންދާ އިނާޔަތްތަކަކީ ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ފެންވަރާ އަޅާބަލާއިރު ނުހަނު ބޮޑު އަދަދެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު ބުނާގޮތުން، ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅަކަށް އެލަވެންސްގެ ގޮތުގައި މަހަކު 50،000 ރުފިޔާ ލިބެއެވެ. އެއް ދައުރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ނަމަ އެ އެލަވެންސް 75،000 ރުފިޔާއަށް ބޮޑުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދަށް ކޮންމެ މަހަކު 50،000 ރުފިޔާ ދޭންޖެހެއެވެ. އަދި މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާހުރި މަސައްކަތެއް ކުރެއްވުމުގެ ނަމުގައި އޮފީސް ހިންގުމުގެ ޚަރަދަށް މަހަކު 175،000 ރުފިޔާ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާއިން ފޯރުކޮށްދެއެވެ.

މި އަދަދުތައް އެއްކޮށްލުމުން، ކުރީގެ ރައީސަކަށް މަހަކު މަދުވެގެން 275،000 ރުފިޔާ، އަދި އެއް ދައުރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ވެރިކަން ކުރައްވާފައިވާ ނަމަ މަހަކު 300،000 (ތިން ލައްކަ) ރުފިޔާ ސީދާ ފައިސާގެ ގޮތުގައި ލިބެއެވެ. މިއީ އަދި އެންމެ ކުޑަމިނެވެ. މީގެ އިތުރުން:

ބޭސްފަރުވާގެ ޚަރަދު: ބޭނުންވާ ޤައުމަކުން، ބޭނުންވަރަކަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ޚަރަދުކުރެވެއެވެ.

ސެކިއުރިޓީ: 24 ގަޑިއިރު އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ ސެކިއުރިޓީ ހަމަޖައްސައިދޭންޖެހެއެވެ.

މި ހުރިހާ ޚަރަދެއް އެކުކޮށްލުމުން، ކުރީގެ ކޮންމެ ރައީސެއްގެ މައްޗަށް ރައްޔިތުންގެ ޓެކްސް ފައިސާއިން މަހަކު ގާތްގަނޑަކަށް 400،000 (ހަތަރު ލައްކަ) ރުފިޔާ ޚަރަދުވެއެވެ. ރާއްޖޭގައި މިވަގުތު ކުރީގެ ފަސް ރައީސުން ތިއްބެވިިއިރު، މިއީ މަހަކު 2 މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑު އަދަދެކެވެ. އަހަރަކަށް ބަލާއިރު 24 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ހަމައެކަނި ކުރީގެ ފަސް ރައީސުންގެ އިނާޔަތްތަކަށް ޚަރަދުވެއެވެ. މިއީ އާންމު ރައްޔިތުން ދައްކާ ޓެކްސް ފައިސާއިން ކުރެވޭ ވަރަށް ބޮޑު އިސްރާފެކެވެ.

 މަޖިލިސް މެމްބަރުންނާއި އިސް ވެރިންގެ އާދަޔާޚިލާފު އިމްތިޔާޒުތައް

އެކަނި ކުރީގެ ރައީސުންނެއް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ މެމްބަރުންނަށް ދެމުންދާ އިނާޔަތްތަކާއި ޕެންޝަނަކީވެސް އިންސާފުގެ އިމުން ބޭރުވެފައިވާ ކަންކަމެވެ. މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުކަން އެންމެ 5 އަހަރުގެ ދައުރަކު އަދާކުރައްވާ ބޭފުޅަކަށް، އެ މެމްބަރަކު މަޤާމްގައި އުޅުއްވިއިރު ލިބުނު މުސާރައިގެ %30 ޕެންޝަނުގެ ގޮތުގައި އުމުރު ދުވަހަށް ލިބެއެވެ. އެއަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް މެމްބަރުކަން ކުރައްވާފައިވާ ނަމަ މި އަދަދު %45 އަށް ބޮޑުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޮފިޝަލް ޕާސްޕޯޓާއި، މިހާރުގެ މެމްބަރުންނެކޭ އެއް ފެންވަރެއްގެ އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ ސިއްޙީ އިންޝުއަރެންސް އުމުރު ދުވަހަށް ލިބެއެވެ.

އުމުރުން 30 ނުވަތަ 40 އަހަރު ދައުލަތަށް ޚިދުމަތްކުރާ އާންމު ސިވިލް ސަރވަންޓަކަށް ލިބޭ ކުޑަ ޕެންޝަނާ އަޅާބަލާއިރު، އެންމެ 5 އަހަރުގެ ދައުރެއް ނިންމާލުމަށްފަހު މަހަކު 50،000 އާ ގާތްކުރާ އަދަދެއްގެ ޕެންޝަން ނަންގަވައިގެން، ބޭރުގެ ހޮސްޕިޓަލްތަކުން ދައުލަތުގެ ޚަރަދުގައި ބޭސްފަރުވާ ހޯއްދަވަން ކުރީގެ މެމްބަރުން ތިއްބެވުމަކީ ނުހަނު ބޭއިންސާފު ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުރީގެ ފަނޑިޔާރުންނާއި، ރިޓަޔާޑް ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ އިސް އޮފީސަރުންގެ އެލަވަންސްތައްވެސް ހުރީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާއަށް ނުކުޅެދޭ ވަރަށް ބޮޑުކޮށްފައެވެ.

 އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅުތަކަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ޙާލަތު ރަނގަޅުކޮށް، ދައުލަތުގެ ދަރަނި ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ހަމައެކަނި އާންމު ރައްޔިތުންގެ ސަބްސިޑީތައް ކަނޑާލުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ. ސަބްސިޑީ ވެސް ރެގުއުލޭޓް ކޮށް، ހަމައެކަނި އޭގެ ހައްޤުވެރި ފަރާތްތަކަށް ލިބޭ ގޮތަށް ހަދަން ޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް، އެންމެ ފުރަތަމަ އިޞްލާޙު ކުރަންޖެހެނީ މަތީ ފަޑީގައި ތިއްބެވި ވެރިންގެ ބޭކާރު ޚަރަދުތަކެވެ. އެގޮތުން ތިރީގައިވާ ފިޔަވަޅުތައް އަވަސް މުއްދަތެއްގައި އަޅަންޖެހެއެވެ:

ކުރީގެ ރައީސުންގެ އެލަވަންސް ކެޕްކުރުން: ކުރީގެ ރައީސުންނަށް ދެވޭ މަހު އެލަވަންސްތައް އެއްކޮށް މަދުވެގެން 100،000 (އެއްލައްކަ) ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނުވާނެ ގޮތަކަށް ޤާނޫނަށް ބަދަލުގެނައުން.

އޮފީސް ޚަރަދުތައް މުރާޖަޢާކުރުން: މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާހުރި މަސައްކަތެއް ކުރާކަން ސާބިތުނުވާ ނަމަ، އޮފީސް ހިންގަން ދޭ 175،000 ރުފިޔާގެ އެލަވަންސް މުތުލަޤަށް ހުއްޓާލުން.

ސިއްޙީ އިންޝުއަރެންސް ސީލިންގްކުރުން: ބޭރު ޤައުމުތަކުން އަންލިމިޓެޑްކޮށް ބޭސްފަރުވާ ކުރެވޭ އުޞޫލު އުވާލައި، ވަކި މިންގަނޑެއްގެ އިންޝުއަރެންސް ކެޕެއް ކަނޑައެޅުން.

މަޖިލިސް މެމްބަރުންގެ ޕެންޝަން އިޞްލާޙުކުރުން: އެންމެ ދައުރަކުން އުމުރު ދުވަހުގެ ބޮޑު ޕެންޝަނެއް ދިނުން އުވާލައި، އާންމު ޕެންޝަން ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް މެމްބަރުންގެ ޕެންޝަންވެސް ފައްތައި، ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުން.

 ނިންމުން

ޤައުމެއްގެ އިޤްތިޞާދު ހަމަޔަކަށް އަޅުވައި، ދެފުށް ފެންނަ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރެވޭނީ ވެރިން އަމިއްލައަށް އިސްނަގައިގެން ނަމޫނާ ދައްކައިގެންނެވެ. ސްރީލަންކާގެ ރައީސް އަނޫރާ ކުމާރަ ޑިސަނެއިކާ އެދައްކަވަނީ ސިޔާސީ މޫނުތަކަކަށް ބެއްލެވުމެއް ނެތި، ޤައުމާއި ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުގައި ނިންމަވަންޖެހޭ ނިންމެވުންތައް ނިންމެވުމުގެ ހިތްވަރެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައިވެސް ބޭއިންސާފު، އިސްރާފު ޚަރަދުތައް ކުޑަކޮށް، ކުރީގެ ވެރިންގެ އެލަވެންސްތަކާއި އިމްތިޔާޒުތައް ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި މިންގަނޑަކަށް ދަށްކުރަންޖެހެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ބުރަ މަސައްކަތުން ދައްކާ ޓެކްސް ފައިސާއަކީ ސިޔާސީ އިސް ވެރިންގެ އުމުރު ދުވަހުގެ އަރާމާއި ޢިޝްރަތަށް ޚަރަދުކުރެވޭ އެއްޗަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ. ލަންކާއިން ދައްކަމުން އެދާ މުހިންމު މިސާލުތަކުން ފިލާވަޅު ނަގައި، ދިވެހި ދައުލަތަކީވެސް އިސްރާފާއި ބޭއިންސާފުން ސާފުވެފައިވާ، ޢަދުލުވެރި ދައުލަތަކަށް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް އަވަސް ކުރަން ޖެހެއެވެ.